عباس قديانى
685
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
كه در قيد اطاعت دولت هخامنشى نبودند . در ادامه مىنويسد همين قوم و يا قسمتى از آن را گيل هم ناميدند . كادوسيها در ارتفاعات كوهستانى بخش غربى و در قسمتهاى جلگهاى گيلان مىزيستند . كادوسيها مانند گيلها ، از نفوذ قبايل آريايى در ميان خود جلوگيرى كرده و آن را دچار كندى ساختند . بعدها مانع نفوذ اعراب نيز شدند و سالها با استقلال مىزيستند . كاراكالا در زمان اردوان پنجم در 216 م . آخرين پادشاه اشكانى ، امپراتور جديد روم « كاركالا » براى تسخير ايران به فكر حيلهاى عجيب افتاد . او ، سفيرى با هداياى بسيار به نزد اردوان روان داشت و به بهانهء اتحاد بين روم و پارت ، دختر شاه اشكانى را خواستگارى كرد . اردوان بر اثر اصرار او راضى شد كه دخترش را به او بدهد به شرط آنكه امپراتور خودش بيايد و زنش را ببرد . كاركالا با سپاهى عظيم به ايران رهسپار شد . همهجا مورد استقبال واقع شد تا به نزديك تيسفون رسيد ، ولى همينكه اردوان با سردارانش براى استقبال به نزد او رفت ، روميان مسلحى كه در كمين بودند به اشارهء كاركالا به آنان حمله كردند . تنها اردوان توانست از اين مهلكه جان به در ببرد . كاركالا پس از كشتار و غارت از ايران بازگشت و در سر راه خود به هر جا كه مىرسيد شهرها و دهكدهها را غارت كرده ، آتش مىزد . از دشمنى و كينهاى كه با اشكانيان داشت در ولايت آديابن كه مقبرهء شاهان اشكانى در آنجا بود ، استخوان مردگان را از گورها بيرون آورده بسوزانيد . با اين همه بدكارى كاركالا ، نتوانست به آرزوى خود برسد و سرانجام در 217 م . به دست يكى از سربازان خود كشته شد . كارخميش شهر مهم امپراتورى بابل در كنار فرات و محل تلاقى راههاى كاروانى . هيتىها از زمان مورسيل اول بر آن مسلط شده بودند و پس از آن شهر به دست آشوريان افتاده بود . كارنامهء اردشير بابكان - كارنامك ارتخشير پاپكان نام رسالهء معروفى است به پهلوى و آن سرگذشت اردشير بابكان است . كارنامهء اردشير بابكان بازماندهء يكى از كهنترين متنهاى پهلوى است كه پس از تاراج كتابهاى پيش از اسلام ايران ، هنوز در دست مانده است . داستان مزبور يك قطعهء ادبى شيرين است كه حكايت از گزارش دورهء پادشاهى پرگيرودار اردشير مىنمايد و با زبان ادبى ساده و گيرندهاى به رشتهء نگارش درآمده است . اين كارنامه از ادبيات اصيل دورهء ساسانى به شمار مىرود و قطعا بعد از سقوط يزدگرد و يا دورهء اسلامى تنظيم نشده است . كارنتاى معلم اتريشى معدنشناسى در مدرسهء دار الفنون در زمان اميركبير . كاره سلسلهاى از پادشاهان عصر ديادوخها يعنى خلفاى اسكندر ، كه در مملكت اصلى هخامنشيان يعنى فارسى نفوذى يافته و تا زمان اشكانيان حكمرانى